Độc đáo Lễ rước dâu dân tộc Dao, Sìn Hồ

(Ngày đăng 13/11/2017)

Cô dâu, chú rể người Dao Khâu.

(laichau.gov.vn) Người Dao (hay còn gọi là người Dao Khâu) ở Sìn Hồ, Lai Châu có rất nhiều nét đẹp trong sinh hoạt đời thường, trong đó phải kể đến Lễ cưới của người Dao Khâu. Những năm qua, cùng với sự phát triển của xã hội, những nét đẹp trong Lễ cưới của người Dao Khâu vẫn được gìn giữ và trân trọng, một số hủ tục lạc hậu đã dần được xóa bỏ tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm, thể hiện rõ sự văn minh. Sau đây là một số hình ảnh đẹp phục dựng Lễ cưới của người Dao Khâu, Sìn Hồ, Lai Châu.

Nhà trai chuẩn bị lễ.

Cô dâu xinh xắn trong bộ trang phục truyền thống được người đại diện nhà trai làm lễ cắt khẩu.

Sau khi làm lễ bà mối sẽ tổ chức cho khách đưa dâu sang nhà chồng.

Quà mừng cưới là những đồ dùng thiết thực như chăn, màn...

Quà cưới được 1 trẻ trai và 1 trẻ gái địu cùng đoàn rước dâu.

 

Trong đám cưới người Dao nhất định phải có đội kèn trống. 

Khi đám khách đưa dâu đến gần nhà chồng thì bên nhà trai có đội kèn trống xin phép các cụ tổ tông trong nhà trai để đi đón dâu. 

Người thợ kèn sẽ phân chia đám khách đưa dâu thành tốp nhóm theo phong tục để thợ kèn làm lễ rước dâu về.

Đội kèn trống này có nhiệm vụ thổi kèn từ nhà cho đến điểm cô dâu tạm dừng, cùng lúc này có người vác ghế ngồi, có người mời thuốc, có người mời chè khách, đưa dâu để có lời cảm ơn khách. Trong lúc khách uống chè, hút thuốc lào thì người thợ kèn sẽ phân chia đám khách đưa dâu thành tốp nhóm theo phong tục để thợ kèn làm lễ rước dâu về. Sau khi đội kèn trống làm xong thủ tục, người thợ kèn lạy người ông mối trong đám khách đưa dâu để xin phép được đón cô dâu cùng đám khách đi về nhà trai.

Khi đội kèn trống rước dâu về đến nhà, cô dâu sẽ dừng ở trước cửa chính của nhà chồng vài phút để thầy cúng làm lễ xua đuổi tà ma cho cô dâu được trong sạch trước khi bước vào nhà chồng.
Sau khi thầy cúng xua đuổi tà ma, người nhà trai cho người lấy 0,5m vải đỏ treo trên cửa chính để cô dâu bước vào trước rồi người khách mới được vào. Lúc cô dâu bước vào cửa, bên nhà trai cử một phụ nữ có chồng con, có cuộc sống gia đình hạnh phúc để dẫn dắt bước đầu tiên vào nhà chồng.

Một phụ nữ có chồng con, có cuộc sống gia đình hạnh phúc dẫn dắt cô dâu bước đầu tiên vào nhà chồng.

Khi vào nhà rồi thì chủ nhà lấy một cái chiếu rải sàn nhà để đặt chiếc chăn của cô dâu mang theo, cho cô dâu quỳ gối vào chăn vài phút, lúc này thầy cúng làm lễ nhập khẩu của cô dâu vào khẩu nhà chồng.

Thầy cúng làm lễ nhập khẩu cho cô dâu về nhà chồng.

Sau khi làm lễ nhập khẩu thì thầy cúng lại tiến hành bước làm lễ kết hôn cho cô dâu và chú rể. Trong bước này thầy cúng sử dụng 2 chén rượu được hoá phép và mời ông mối (là người đưa dâu) cùng thầy cúng hợp tâm làm lễ trước, sau đó thầy cúng đưa 2 chén rượu cho cô dâu và chú rể uống nhấp môi 3 lần như thế. Trong lúc thầy cúng tuyên bố 2 người đã chính thức trở thành vợ chồng, được quyền sống chung suốt cả đời và có trách nhiệm chăm sóc, giúp đỡ nhau trong mọi công việc của vợ chồng và cả gia đình.

 

Cô dâu, chú rể làm lễ trước bàn thờ gia tiên.

Thầy cúng cắt tiết gà minh chứng với trời đất, gia tiên đôi trai gái thành vợ, thành chồng.

Clip gái xinh sìn hồ

Hình ảnh mang tính chất

Mai một dần trang phục dân tộc Dao

(BLC) - Nền kinh tế thương mại hóa len lỏi vào từng ngõ ngách của bản làng vùng cao đang làm mất dần những giá trị văn hóa vô giá…

Trang phục của người Dao có vẻ đẹp độc đáo, những nét riêng mà chỉ thoáng nhìn cũng không thể nhầm lẫn với dân tộc khác. Trang phục không chỉ thể hiện văn hóa riêng mà còn là truyền thống bao đời nay của họ. Khác với các dân tộc khác, người Dao sống quần cư trong các bản vùng cao, xa các trung tâm đô thị và sự giao lưu với các dân tộc khác có phần hạn chế nên bản sắc riêng của dân tộc vẫn được bảo tồn. Đó là kiến trúc nhà ở, ngôn ngữ hay trang phục. Nhưng hiện nay, trang phục đang có những mai một khá nhanh.

Giờ đây hình ảnh những tốp phụ nữ Dao tập trung thêu thùa rất hiếm gặp.

Cách đây khoảng 10 năm, khi đến với vùng đồng bào Dao ở huyện Sìn Hồ hay Tam Đường dễ dàng bắt gặp những tốp nam nữ người Dao từ già đến trẻ mang trên mình bộ trang phục truyền thống. Những bộ trang phục đó không chỉ mang tính thẩm mĩ thuần tuý mà còn chứa đựng đặc thù văn hoá truyền thống của dân tộc Dao. Vậy mà không biết từ khi nào, những bộ trang phục truyền thống ấy đồng bào dần ít sử dụng. Phải chăng do nhịp sống hiện đại đã len lỏi sâu vào nếp sống, nếp nghĩ của bà con? Họ không còn dành nhiều thời gian cho việc may vá, thêu thùa như trước nữa mà thay vào đó là những bộ trang phục của người Kinh được mua ở chợ.

Cùng một câu hỏi, tôi hỏi đến mười người, thì đều nhận được câu trả lời giống như anh Chẻo A Xoang (bản Phăng Sô Lin 2, xã Phăng Sô Lin, huyện Sìn Hồ): “Bây giờ, trang phục dân tộc chỉ diện trong ngày lễ, tết thôi, bà con, nhất là thanh niên toàn mặc quần áo như người Kinh rồi”.

Quả thật, có đi vào tận các bản người Dao cũng chỉ thấy một số người già còn mặc trang phục truyền thống. Và, trang phục của đàn ông Dao đang báo động dấu hiệu mai một mạnh nhất. Hầu hết những người đàn ông chỉ sắm cho mình một hoặc hai bộ quần áo truyền thống để mặc trong lễ tết, hội hè và thậm chí có người chỉ mua cho mình được một cái quần may theo kiểu truyền thống. Hình ảnh người đàn ông mặc quần tây, áo phông vào những ngày hè hoặc mặc những chiếc áo khoác từ miền xuôi mang lên đang rất phổ biến.

Với phụ nữ Dao, tuy sự mai một về trang phục không mạnh mẽ như ở nam giới nhưng thực tế vẫn không còn nhiều người mặc trang phục truyền thống nữa. Không ít phụ nữ Dao dù sống tận bản xa cũng đã không còn mặc trên mình bộ quần áo truyền thống nữa và những thanh niên nam nữ cũng đã thay trang phục truyền thống bằng quần bò, áo sơmi. Riêng trẻ em, trang phục hầu hết đã bị “Kinh hoá”.

Chúng tôi vào thăm Trường Tiểu học xã Phăng Sô Lin mà ngỡ mình đang ở một trường dưới xuôi bởi chỉ có lác đác vài học sinh mặc quần áo dân tộc Dao. Lên một số trường ở xã Hồ Thầu (huyện Tam Đường) cũng đều bắt gặp hình ảnh trang phục tương tự như ở Phăng Sô Lin. Điều đáng ngại là từ nhỏ các em đã không được mặc trang phục truyền thống thì khi lớn lên liệu có yêu thích và gìn giữ được trang phục truyền thống hay không.

Vào các bản của người Dao mấy năm gần đây phụ nữ ngồi thêu vá cũng ít dần, may chăng cũng chỉ có những người già. Hình ảnh những tốp phụ nữ Dao tập trung thêu thùa cũng thật hiếm gặp.

Bà Phàn Thị Gển, 72 tuổi (bản Khèo Thầu, xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường) thở dài: “Thanh niên bây giờ không thích ngồi may vá thêu thùa nữa đâu, chúng thích mặc quần áo người Kinh hơn. Chỉ còn một số ít người già thích mặc thôi”.

Trang phục của người Dao có sự mai một nhanh như vậy trước hết là do tác động của kinh tế thị trường. Cùng với sự vào cuộc của cơ quan chức năng, cần nâng cao ý thức bảo vệ của người dân bản địa về bảo tồn văn hóa nhằm giữ gìn văn hóa trang phục truyền thống đặc sắc của dân tộc Dao.

Tường Lam

• Bình luận

Các tin tức khác

		Độc đáo tục nhuộm trứng đỏ

		Ẩm thực của người Dao Khâu

		Nghệ thuật múa truyền thống người Hà Nhì

		Góp phần làm phong phú đời sống văn hóa dân tộc Mông

		Liên hoan Phim tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 6

Ca sĩ người Việt tại Nhật Bản hát “Tiếng biển”

Đám cưới dân tộc dao Phăng sô lin Sìn hồ Lai châu

Vẻ đẹp trang phục của phụ nữ dân tộc dao

• Độc đáo tranh thờ của người Dao
• Lễ cúng hồn lúa của người Dao đỏ
• Lễ cưới truyền thống của người Dao quần trắng
• Một số nét văn hóa của người Dao
• Độc đáo nghi lễ nhảy lửa của người Dao đỏ ở Bình Lãng

Điểm nhấn trên trang phục của người phụ nữ Dao Khâu là chùm đồng bạc (5 – 7 chiếc) và các tua chỉ màu đỏ thẫm từ cổ áo xuống lưng.

Phụ nữ dân tộc Dao Khâu trao đổi kinh nghiệm lựa chọn chỉ thêu.

Trang phục của phụ nữ dân tộc Dao Khâu dung dị với màu chàm là chủ đạo. Điểm tô trên bộ trang phục là màu đỏ bởi theo tâm linh của dân tộc Dao Khâu, màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn. Bạc trắng là trang sức tô điểm thêm cho trang phục của phụ nữ các gia đình khá giả và còn là của hồi môn khi cô dâu về nhà chồng…
 

 

Đến với các xã: Phăng Xô Lin, Tả Phìn thuộc huyện Sìn Hồ (Lai Châu), hình ảnh khiến du khách ấn tượng là những cụ bà dân tộc Dao Khâu ngồi bên khung cửa gỗ, tỉ mẩn dạy con cháu thêu họa tiết trên trang phục. Tuy các chợ hiện nay bày bán rất nhiều quần áo, đa dạng về mẫu mã, chủng loại song phụ nữ Dao Khâu vẫn thủy chung, sắt son với nghề thêu.
 

 

Ngoài chùm đồng bạc (5 – 7 chiếc) còn có các tua chỉ màu đỏ thẫm từ cổ áo xuống lưng (gọi chung là “mạ phín”). Thiếu nữ Dao Khâu từ 14 tuổi trở lên bắt đầu được mẹ thêu cho bộ “mạ phín” này. Chùm “mạ phín” khiến mỗi bước đi của cô gái thêm uyển chuyển, dịu dàng, thu hút ánh mắt của bao người.
 

 

Cuối góc chợ hay nơi đầu bản, trước khi đi chơi, các cô gái thường cẩn thận sửa lại khăn quấn đầu cho nhau. Phụ nữ Dao Khâu quấn đầu bằng tấm khăn vải chàm dài 5 – 7m. Khi quấn đến vòng thứ 3, chiếc khăn sẽ được bẻ gập 3 góc rồi mới quấn tiếp để tạo hình dáng. Học quấn đầu là bài học khó, những cô gái thường phải nhờ mẹ, nhờ bạn quấn sao cho vuông vắn, chỉnh chu. Dưới chiếc khăn quấn đầu màu chàm, gương mặt xinh xắn với làn da trắng hồng của cô gái càng tôn thêm vẻ đẹp dịu dàng.
 

 

Thắt lưng của phụ nữ Dao Khâu là một mảnh vải chàm dài, buộc nhiều vòng ở eo người phụ nữ. Chiếc yếm (phống) và hai bên ống tay áo đều được may viền màu xanh nhạt. Riêng chiếc quần được chú trọng thêu bằng chỉ nhiều màu sắc. Các bà dạy cháu thêu theo chiều dọc sợi vải chàm, các loại hoa văn: chữ vạn, cây thông, hình chim, lá cây... theo bàn tay tài hoa dần hiện lên trên mặt vải linh động mà tinh tế; hài hòa về màu sắc, bố cục, đường nét.
 

 

“Mỗi phụ nữ Dao Khâu, nếu thêu miệt mài trong một tháng cũng chỉ xong được một chiếc quần ấy” – bà Chẻo Khé Mềnh, 68 tuổi vừa dạy con gái Tẩn Y Mẩy và cháu gái Tẩn Quang Mấy thêu, vừa kể.
 

 

Một điểm nhấn nữa là hoa văn, họa tiết ở thân trước chiếc áo. Ngày thường, trang phục được chú ý bởi tua chỉ màu và 2 đường thêu dọc theo phần cúc áo. Riêng trang phục ngày cưới của cô dâu thì có thêm chùm vòng cổ và 1 hàng bạc trắng ở thân trước.
 

 

Dân tộc Dao Khâu hiện nay nhiều người đã có trình độ học vấn, được đi nhiều nơi, nhưng mỗi khi về lại quê mình, thấy các bà, các chị đang say sưa thêu trang phục bên bậc cửa gỗ của căn nhà trình tường, càng thêm yêu dân tộc mình hơn.

Theo baolaichau.vn

 

 

Từ khóa : Lai Châu , Huyện Sìn Hồ , Trang phục phụ nữ Dao Khâu

Dao Khâu – nhóm Dao tiêu biểu của cộng đồng dân tộc Dao

(VOV5) - Người Dao Khâu hay còn gọi là Kim Miền (hoặc Kìm Miền), là 1 trong những nhánh Dao di cư sang Việt Nam sớm nhất nên họ được xem như  thuộc nhóm Dao đại bản, tức người đến trước  trong cộng đồng dân tộc Dao. Phóng viên Lâm Thanh giới thiệu về Dao Khâu- nhóm Dao tiêu biểu của cộng đồng dân tộc Dao.

Thiếu nữ Dao Khâu

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Do điều kiện lịch sử, người Dao Khâu, một nhóm của dân tộc Dao di cư vào vùng đất Lai Châu và định canh, định cư chủ yếu ở vùng Sìn Hồ, tại các xã Tả Phìn, Phăng Sô Lin, Tả Ngảo, Làng Mô, Huổi Luông, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu. Về nguồn gốc tên Dao Khâu, Bà Tẩn Mí Vản ở xã Tà Phìn, giải thích nôm na về tên gọi của dân tộc mình: “Người Dao mình ngày xưa không có ai làm dệt, làm chỉ. Có người Làn Tẻn, người Thái, người Lự làm ra, mình mua về khắc thêu, khắc làm thôi. Không biết dệt, chỉ biết khâu quần, khâu áo nên nó mới bảo là Dao Khâu”.

Nhưng theo nghiên cứu của Tiến sỹ Vi Văn An, Trưởng phòng Nghiên cứu và sưu tầm khu vực Đông Nam Á, thuộc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Dao Khâu chỉ là tên mà ngày xưa người Thái vùng Sìn Hồ thường hay gọi cộng đồng này. Thực chất, đây là tộc người thuộc nhóm Dao Đỏ: "Người ta giải thích là người Dao ở đây cứ khâu suốt ngày. Trong Dân tộc học họ được xếp vào nhóm Dao Đỏ. Áo của phụ nữ bao giờ cũng có viền trên cổ là bông đỏ. Nhưng khi tự nhận nhóm, người ta không nhận là Dao Đỏ mà nhận là Dao Khâu. Và khi nhận tộc người thì bao giờ họ cũng gọi là Kiềm Miền hoặc Đại Bản – tức người đến trước, thuộc ngành anh".

Huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu là nơi có nhiều người Dao, nhất là nhánh Dao Khâu sinh sống. Sìn Hồ theo tiếng địa phương nghĩa là nơi có nhiều suối. Sống trên địa hình đồi núi cao, bị chia cắt, lại ở nơi có nguồn nước dồi dào, nên tập quán sinh sống, sản xuất của người Dao Khâu có phần khác biệt so với các nhóm Dao. Trong một ngày, Sìn Hồ có đủ  tiết của bốn mùa Xuân -  Hạ - Thu - Đông, nhiệt độ trung bình trong năm 20-22 độ C. Tuy nhiên, khí hậu của Sìn Hồ khắc nghiệt vì có sương muối, sương mù vào mùa khô và lũ quét, lũ ống vào mùa mưa. Điều kiện khí hậu ấy đã quy định cách thức, nguyên liệu làm nhà của người Dao Khâu. Tiến sỹ Vi Văn An cho biết: "Vật liệu làm nhà là gỗ, là tre và mái lợp bằng cỏ tranh. Nhà thường thấp và ít cửa sổ. Bây giờ thì ở vùng Sìn Hồ rất nhiều nhà người ta xây bằng gạch ba banh, lợp mái prôximăng hay là lợp ngói. Bàn thờ được đặt ở gian giữa. Nhà nào theo thầy cúng, thầy thuốc thì bên cạnh đấy có thêm một bàn thờ nữa thờ tổ sư. Về sau là những người nào chữa khỏi bệnh thì mang gà, mang rượu đến tạ ơn. Các thầy cúng thì người ta có thờ tổ sư".

Điều kiện tự nhiên của cao nguyên Sìn Hồ cũng có tác động đến sản xuất, kinh tế của người Dao Khâu. Nếu như các nhóm Dao lấy cây ngô là nguồn lương thực chính thì người Dao Khâu lại thiên về trồng lúa nước. Chăn nuôi chủ yếu là trâu bò, đặc biệt là dê, nuôi đàn là phổ biến. Nhiều nhà có cả trang trại nuôi dê lên tới hàng trăm con. Mặc dù nghề dệt không phát triển, nhưng do sống ở vùng  khí hậu lạnh trên cao nguyên Sìn Hồ, cho nên người Dao Khâu còn biết trồng cây bông, làm chỉ để thêu váy áo.

Trang phục của dân tộc Dao Khâu dung dị với màu chàm là chủ đạo. Phụ nữ Dao thường mặc áo dài, vạt áo thường gập ngược lại và thắt dây lưng. Dọc hai bên nẹp áo từ cổ xuống bụng là những tua chỉ màu bã trầu với gấu tay áo được nẹp bằng vải màu xanh. Đằng sau lưng áo là 1 chùm 5 đồng bạc, mỗi đồng bạc là một dây hạt cườm đủ màu mà. Phụ nữ người Dao Khâu quấn khăn đen trên đầu, khăn quấn là một tấm vải dài 5 sải, khổ hẹp, vải bông màu đen, chiều rộng 25 – 30cm được quấn quanh đầu, nhìn đằng sau giống như hình tam giác cân. 

Cuộc sống người Dao Khâu ngày càng hội nhập với sự phát triển của xã hội, nhiều kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến được người Dao Khâu ứng dụng trong trồng chọt, chăn nuôi. Nhưng mỗi khi về lại quê mình, các bà, các chị vẫn say sưa thêu trang phục bên bậc cửa gỗ của căn nhà truyền thống. Hình ảnh đó càng khắc họa nét đặc sắc đời sống trong nền văn hóa truyền thống của người Dao nói chung và tộc dao Khâu nói riêng./